Merk je bij je kind dat het vaak iets vergeet, dromerig is of moeite heeft met simpele, dagelijkse dingen? Of dat het snel boos of verdrietig is, chaotisch overkomt, worstelt met nieuwe situaties of niet goed mee lijkt te komen in een groep?
Dit soort gedrag leidt nogal eens tot labels zoals ADHD, autisme of dyslexie. Maar wat minder bekend is: soms speelt er iets anders – een zogenoemde verbaal-performale kloof, ook wel een intelligentiekloof genoemd.  Dat klinkt ingewikkeld, maar het betekent eigenlijk dat het ene deel van de intelligentie (bijvoorbeeld taal) veel sterker ontwikkeld is dan het andere (zoals handelen of uitvoeren of juist andersom).
Is de verbale intelligentie van een kind bijvoorbeeld veel hoger dan de performale, dan kan dat tot grote frustratie leiden. Het kind begrijpt van alles, maar krijgt het niet goed ‘op papier’ of in gedrag zichtbaar. Dat voelt oneerlijk alsof je binnenin veel meer kunt dan je laat zien. En dat ís ook zo.

Als de verbale intelligentie van een kind hoger is dan de performale raakt een kind vaak gefrustreerd.

Wat is verbale en performale intelligentie

Het verbale IQ zegt iets over het denken in woorden en het verbale geheugen. Onderdelen van verbale intelligentie zijn onder andere: abstract redeneren, algemene kennis, rekenkundig inzicht en geheugen. Veel begaafden hebben een hoog verbaal IQ: ze zijn taalgevoelig, denken snel, hebben een ruime woordenschat. De verbale intelligentie is een aardige voorspeller voor schoolresultaten.

Het performale IQ geeft aan hoe groot het handelend vermogen van een kind is. Hieronder valt bijvoorbeeld ook ruimtelijk inzicht, het plannen en de fijne motoriek.

Welke problemen ondervindt een kind door een intelligentiekloof?

Wanneer er sprake is van een intelligentie kloof is het niveau van denken en redeneren in taal hoger dan het praktisch handelen. Dit verschil kan soms een hoop frustratie en teleurstelling geven. Een kind is namelijk in staat de plannen die hij maakt op zeer hoog niveau uit te denken en te verwoorden. Wanneer hij deze plannen tot uitvoering wil brengen, is hij teleurgesteld in het resultaat omdat het er anders uit komt te zien dan hij in gedachten had of omdat het hem veel tijd kost om tot een oplossing te komen. Dit geeft een kind het gevoel dat hij faalt. Ook bij instructie kunnen er problemen ontstaan, omdat een kind in zijn hoofd minder snel een koppeling kan leggen met handelen. Een kind heeft vaak de neiging om nieuwe situaties uit de weg te gaan en deze pas aan te gaan als hij zeker weet dat hij het beheerst en hij kan beredeneren hoe het in elkaar zit.

Tips om kinderen met een intelligentiekloof te helpen

  • Maak gebruik van pictogrammen voor dagelijkse taken. Doordat een kind ziet wat hij moet doen, kan hij taken makkelijker uitvoeren. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld een checkpad
  • Geef structuur door bijvoorbeeld gebruik te maken van een planbord. Een kind weet dan wat hij wanneer moet doen of wat er gaat gebeuren.
  • Begeleiding bij uitvoeren van taken.
    Wanneer een kind verbaal sterk is, zorg dan voor voldoende uitdaging op verbaal vlak (rekenen, taal, geheugen), maar bied hulp bij het aanbrengen van structuur en plannen van hun werk.
  • Aanmoediging
    Hoog intelligente kinderen kunnen gefrustreerd raken doordat dingen niet lukken. Een kind is dan gebaat bij aanmoediging en positieve feedback, waarbij de nadruk ligt op het leerproces in plaats van op het eindresultaat.

Er zit meer in dan eruit komt, performaal sterker dan verbaal