Hoe werkt het puberbrein?

Hoe werkt het puberbrein?

Vanaf een jaar of tien komen kinderen in wat we noemen de puberteit. Ze krijgen last van hun hormonen, hun lichaam veranderd. De rijping van de hersenen speelt bij deze veranderingen ook een grote rol. Kinderen gaan hierdoor dingen anders bekijken dan vroeger. Ze worden gevoeliger voor prikkels, zijn sneller afgeleid en vergeten vaker dingen. Meer inzicht in deze veranderingen van het puberbrein, verklaart beter het typische pubergedrag en zorgt er voordat je een kind beter begrijpt en kan ondersteunen. 

Hersenontwikkeling

De hersengebieden, ook die van het puberbrein, ontwikkelen zich niet gelijkmatig, maar van achteren naar voren. En juist voor in de hersenen wordt, het weloverwogen keuzes maken, consequenties van beslissingen overzien, goed plannen en prioriteiten stellen,  geregeld. Anders gezegd, de emotionele hersengebieden zijn eerder aan de beurt dan de rationele hersengebieden. De emotionele hersengebieden worden extra geprikkeld door hormonen. De rationele hersengebieden zijn nog niet sterk genoeg om de hypergevoeligheid van de emotionele hersengebieden onder controle te houden. Puberhersenen zijn dus tijdelijk uit balans. Eigenlijk heel logisch dat dit effect heeft op hun gedrag. 
Het emotionele deel in de hersenen is gevoelig voor de positieve gevolgen van gedrag. Het controlerende deel daarentegen is gevoelig voor de negatieve gevolgen. Pubers zijn daarom heel gevoelig voor beloningen en niet voor straf. Blijf daarom aandacht houden voor wat een kind goed doet. 

Het puberbrein en plannen

Zoals gezegd vinden de veranderingen in het puberbrein vooral in het voorste gedeelte plaats, de prefrontale cortex. In dit gebied bevinden zich de plannings- en controlefuncties. Deze functies stellen je in staat om dingen te plannen, te anticiperen en de gevolgen voor de lange termijn te overzien. Deze plannings- en controlefuncties zijn pas in de latere pubertijd voldoende rijp.  Deze rijping kan nog doorgaan tot het 22e levensjaar. Dit is de reden waarom pubers vaak moeite hebben met lange termijn plannen, zoals studeren en het sparen van geld.

Het is daarom heel goed om een kind in zijn pubertijd te wijzen op de langetermijngevolgen van zijn of haar gedrag. Zelf kunnen ze dit namelijk niet goed overzien. Soms is het verstandig om bepaalde dingen gewoonweg te verbieden, bijvoorbeeld het drinken van alcohol onder achttien jaar.

Een plenda kan een kind houvast bieden in het plannen van schooltaken, gamen en sporten

Pubers en slapen 

Vaak vinden we onze pubers lui. Ze kunnen een gat in de dag slapen en ‘s avonds willen ze niet naar bed. Ze vermaken zich liever nog even met hun telefoon of met gamen. Naarmate de puberteit vordert, zorgen de hersenen ervoor dat het waak- en slaapritme anders gaat werken.  In de puberteit wordt het slaaphormoon melatonine steeds later afgegeven of soms zelfs helemaal niet. Dit heeft het gevolg dat een kind ’s avonds veel later moe wordt. Tegelijkertijd heeft een puber ongeveer 9 uur slaap nodig, om alle prikkels van de dag te kunnen verwerken. Daarom hebben pubers vaak moeite om ’s ochtends uit bed te komen.

Verliefdheid en het puberbrein

De eerste interesse in het andere geslacht ontstaat bij kinderen veelal rond hun twaalfde. Dat heeft alles te maken met de geslachtshormonen die een steeds actievere rol gaan spelen. De eerste echte verliefdheid komt meestal iets later in de puberteit. Deze kalverliefdes zijn vaak heel puur maar soms ook erg heftig. Pubers kunnen immers hun emoties nog niet zo goed reguleren.  Als je verliefd bent, worden er bepaalde emotionele beloningsgebieden actief in je hersenen. In de puberteit zijn deze gebieden extra gevoelig, waardoor een kind extra verliefdheid voelt. Ook zijn de hersengebieden die hevige gevoelens van verliefdheid kunnen indammen bij pubers nog niet volledig ontwikkeld. Hierdoor zit er bij hen nog geen enkele rem op de gevoelens van verliefdheid. 

5 Tips om kinderen beter te leren luisteren

5 Tips om kinderen beter te leren luisteren

Even helpen opruimen, een jas ophangen, luisteren als papa of mama iets vraagt, soms lijkt het wel of er niks moeilijkers bestaat voor een kind. Waarom luisteren kinderen soms zo slecht?

Het niet luisteren van een kind is niet altijd onwil.

Soms heeft een kind de boodschap niet gehoord omdat de tv aan staat of was de boodschap voor een kind veel te ingewikkeld en haakt hij al af na de eerste woorden. Veel ouders zullen dan gefrustreerd drie keer de vraag herhalen. Toch is het effectiever de vraag op een andere manier te stellen. Door simpelweg de manier van vragen te veranderen zal een kind al veel beter luisteren en gehoorzamen.

5 Tips om kinderen beter te leren luisteren.

  1. Wees goede luisteraar

    Onderbreek een kind niet wanneer hij jou iets vertelt, geef hem je volledige aandacht. Dus niet ondertussen de krant lezen, met andere volwassenen praten. Het is heel eenvoudig, als jij wil dat hij naar jou luisteren, moet hij ervaren dat jij naar hem luistert.

  2. Corrigeer ongewenst gedrag

    “Jan, kijk me eens aan. Ik vind het goed dat je nu even gaat afkoelen, maar ik vind het vervelend als je met die deur gooit, Ik wil dat je volgende keer de deur open laat staan.”
    Een voorbeeld van wat met een duur woord ‘corrigerende gedragsinstructie’ wordt genoemd. Waar het op neerkomt, is dat een kind duidelijk te horen krijgt wat hij goed heeft gedaan, maar ook wat een volgende keer beter of anders moet. De truc is het gewenste gedrag te benoemen. Zo leren ouders hun kind alternatief gedrag aan in plaats van dat ze hem alleen negatieve feedback geven.

  3. Wees consequent over de consequenties

    Hou je aan je woord. Als je tegen een kind zegt : als je dit nog een keer doet dan… DOE het dan ook. Een kind is meer geneigd naar  je te luisteren als hij weet dat je doet wat je zegt!

  4. Negeer ongewenst gedrag

    Bepaal welke gedragingen je niet meer wilt zien. Ga na hoeveel energie je wilt steken in het afzwakken van dit gedrag. Straffen kost meer energie dan negeren. ‘Choose your battles. Negeer dat gedrag consequent door totaal niet te reageren, u om te draaien of even weg te lopen.
    Consequent geen aandacht geven aan een bepaalde ongewenste gedraging kan een zeer effectieve manier om het af te zwakken. Dit lijkt makkelijk, maar net doen of je niets hoort of ziet terwijl een kind door raast is misschien wel één van de moeilijkste opdrachten. Zelfs non-verbaal moet je niet reageren. Dus ook niet boos kijken. Het gedrag zal in het begin vaak verergeren, omdat er niks van gezegd wordt. Een ingewikkelde taak, te meer omdat het consequent moet worden volgehouden. ‘Als je het de ene keer wel doet en de andere keer niet, leert een kind dat hij zijn zin toch wel krijgt, als hij maar lang genoeg doorgaat.’
    Niet elk gedrag leent zich uiteraard voor deze techniek.

  5. Prijs als er goed geluisterd wordt

    Iedereen houdt van complimentjes, ook kinderen. Vertel een kind dus ook als hij iets goed heeft gedaan. “fijn dat je zo goed geluisterd heb, Dank je wel dat je je bed zo netjes hebt opgemaakt”

bewaar deze tips op pinterest

Beter Leren Luisteren