Fonologische vaardigheden: Hoe leer je klanken herkennen?

Fonologische vaardigheden: Hoe leer je klanken herkennen?

Fonologisch bewustzijn is nodig om goed te leren praten.  Een goed fonologisch bewustzijn helpt kinderen rijmwoorden te herkennen en woorden te verdelen in klankgroepen (bijvoorbeeld kro-ko-dil). Hoe leer je klanken herkennen en van elkaar onderscheiden?

Woorden kunnen worden opgedeeld in meerdere klankgroepen. Het klankbewustzijn is een belangrijke voorspeller voor het leren lezen.
Een klankgroep is niet hetzelfde als een lettergreep. Dit verschil wordt bij het woord potten duidelijk. Wanneer het woord wordt opgedeeld in lettergrepen, zie je pot-ten. Wanneer je luistert naar de verschillende klankgroepen in het woord, hoor je po-tten. Het opdelen van woorden in klankgroepen, dient als een voorbereiding op het latere lezen.

Klanken herkennen

Een kind gaat herkennen welke klank vooraan of achteraan in een woord staat en leert het woord in klanken (fonemen) te verdelen (koek wordt k-oe-k) of uit fonemen samen te stellen (r-oo-s is roos). Om dit te kunnen moet een kind de afzonderlijke klanken niet alleen kunnen waarnemen en herkennen, maar het moet ze ook in de juiste volgorde kunnen onthouden. Dit noemen we het auditieve geheugen

Een ander woord voor spraakklank is foneem. Fonologisch bewustzijn is ´het vermogen om de betekenis van woorden te negeren en zich te concentreren op de klankenstructuur´ (Magnussen en Naucler, 1990). Als het gaat om het vermogen afzonderlijke klanken (fonemen) binnen gesproken woorden te horen, te herkennen en te manipuleren, spreken we over foneem bewustzijn ofwel klanken herkennen.  Om te kunnen leren lezen en spellen zijn goede fonologische vaardigheden nodig.

Kinderen met dyslexie hebben vaak moeite met fonologische vaardigheden. Maar wat zijn eigenlijk fonologische vaardigheden en hoe kun je helpen deze vaardigheden te ontwikkelen. Fonologische vaardigheden hebben te maken met het vermogen om klanken te herkennen en van elkaar te onderscheiden.
Kinderen met fonologische verwerkingsproblemen hebben moeite met bijv. ‘hakken en plakken’ of met het weglaten van een klank uit een woord. Een voorbeeld van een taak om deze fonologische vaardigheden te meten is een klank-weglatingstaak. Bijvoorbeeld ‘mand’ , laat de laatste letter weg, wat wordt het dan.

Spelletjes die kunnen helpen bij fonologische vaardigheden:

  • Rijmen: Door met rijmen en het manipuleren van klanken bezig te zijn, worden kinderen zich bewust van dat woorden uit klanken bestaan en dat er verschillen en overeenkomsten zijn tussen klanken
  • Identificeren wat de eerste klank is: Wat begint er met de M… muur
  • Hak en plak oefeningen. Jij zegt: “B-oo-m” een kind zegt boom
  • Klanken herkennen (Een kind schrijft een aantal letters op een blaadje). Nu kun je opdrachten geven zoals de middelste letter van teen. Een kind moet dan de ee aankruisen.
  • Dobbelstenen spel. Op een paar dobbelstenen plak je letters. Gooi met de dobbelstenen en bedenk om de beurt een woord met de letter die je hebt gegooid. Je kunt dit ook met één of twee dobbelstenen doen. De middelste letter of de eerste en laatste letter. Voor kinderen die moeite hebben met het automatiseren en leren van klanken is dit een leuke ontspannende manier om te oefenen.
  • Het computerprogramma Bouw kan helpen om leesproblemen te voorkomen

Als je kind niet goed hoort

Bewaar dit bericht op pinterest

Klankenherkennen

School doodt creativiteit van kinderen!

School doodt creativiteit van kinderen!

School doodt de creativiteit van kinderen, volgens een studie van onderzoeker Ken Robinson. Of anders gezegd, in plaats van hen te helpen om hun vermogen om een probleem vanuit verschillende invalshoeken te bekijken, leggen scholen gevestigde denkpatronen op kinderen.

Om zijn theorie te bewijzen, vroeg Robinson aan 1.500 schoolkinderen, op welke manier een paperclip te gebruiken is. Een vraag die op talloze manier te beantwoorden is. De overgrote meerderheid – 98% – van de kleuterschool kinderen toonde ‘genie’ tekenen van lateraal denken. Maar dit percentage daalt tot 30% voor de leeftijdsgroep 8-10 jaar en is slechts 12% van de 13-15-jarigen. Als oorzaak draagt hij de methodes in de klas aan, waarvan sommige dateren uit de negentiende eeuw, vanaf het moment van de industriële revolutie. Deze methoden moeten nu als achterhaald worden beschouwd, in een tijd dat er meer creativiteit dan ooit wordt verwacht.

Ken Robinson pleit voor een onderwijssysteem dat creativiteit koestert in plaats van ondermijnt. Organisaties over de hele wereld geven aan behoefte te hebben aan creatieve mensen die zich snel kunnen aanpassen aan veranderingen. Het onderwijs draagt hier onvoldoende aan bij.

Kinderen zijn van nature creatief

Robinson vertelt in zijn TED talk het verhaal van een meisje die een tekening maakt. Haar docent vraagt wat ze aan het tekenen is.

“Ik maak een tekening van God”. Waarop haar docent zegt: “Maar niemand weet hoe God eruit ziet”. Het meisje reageert: “Oh, maar dat weten ze wel zodra ik klaar ben!

Met dit prachtige verhaal maakt Robinson het punt dat kinderen niet bang zijn om fouten te maken. Kinderen proberen van alles en het komt simpelweg niet bij hen op dat je niet creatief zou kunnen zijn. Dat is iets wat kinderen leren gedurende hun schooltijd.

Picasso heeft ooit gezegd, alle kinderen zijn geboren kunstenaars, het is de kunst om dit te blijven als we opgroeien.

School Dood Creativiteit

Onderwijssysteem versus creativiteit van kinderen

Robinson stelt dat creativiteit op scholen even belangrijk is als lezen en schrijven en behandeld dient te worden met dezelfde status. Elk onderwijssysteem heeft echter dezelfde hiërarchie van belangrijkheid, met wiskunde en talen aan de top, dan geesteswetenschappen. Ergens onderaan komt kunst. Beeldende kunst en muziek hebben dan weer een hogere status dan drama en dans. Robinson vraagt zich af waarom dans niet dagelijks wordt onderwezen op school. Dat is omdat het onderwijs is gericht op academische bekwaamheid. De systemen zijn tot stand gekomen, omdat deze vakken vroeger het meest nuttig zijn voor het vinden van werk op latere leeftijd.

De meeste scholen leiden niet op voor morgen of zelfs voor vandaag; ze leiden onze kinderen op voor gisteren. Ze bereiden onze kinderen niet voor op werken en leven in de huidige maatschappij. Wie heeft nog een baas die ’s morgens invuloefeningen op je bureau komt leggen?

Wees je bewust van het verschil tussen kennis, ervaring en creativiteit

5 Tips om kinderen beter te leren luisteren

5 Tips om kinderen beter te leren luisteren

Even helpen opruimen, een jas ophangen, luisteren als papa of mama iets vraagt, soms lijkt het wel of er niks moeilijkers bestaat voor een kind. Waarom luisteren kinderen soms zo slecht?

Het niet luisteren van een kind is niet altijd onwil.

Soms heeft een kind de boodschap niet gehoord omdat de tv aan staat of was de boodschap voor een kind veel te ingewikkeld en haakt hij al af na de eerste woorden. Veel ouders zullen dan gefrustreerd drie keer de vraag herhalen. Toch is het effectiever de vraag op een andere manier te stellen. Door simpelweg de manier van vragen te veranderen zal een kind al veel beter luisteren en gehoorzamen.

5 Tips om kinderen beter te leren luisteren.

  1. Wees goede luisteraar

    Onderbreek een kind niet wanneer hij jou iets vertelt, geef hem je volledige aandacht. Dus niet ondertussen de krant lezen, met andere volwassenen praten. Het is heel eenvoudig, als jij wil dat hij naar jou luisteren, moet hij ervaren dat jij naar hem luistert.

  2. Corrigeer ongewenst gedrag

    “Jan, kijk me eens aan. Ik vind het goed dat je nu even gaat afkoelen, maar ik vind het vervelend als je met die deur gooit, Ik wil dat je volgende keer de deur open laat staan.”
    Een voorbeeld van wat met een duur woord ‘corrigerende gedragsinstructie’ wordt genoemd. Waar het op neerkomt, is dat een kind duidelijk te horen krijgt wat hij goed heeft gedaan, maar ook wat een volgende keer beter of anders moet. De truc is het gewenste gedrag te benoemen. Zo leren ouders hun kind alternatief gedrag aan in plaats van dat ze hem alleen negatieve feedback geven.

  3. Wees consequent over de consequenties

    Hou je aan je woord. Als je tegen een kind zegt : als je dit nog een keer doet dan… DOE het dan ook. Een kind is meer geneigd naar  je te luisteren als hij weet dat je doet wat je zegt!

  4. Negeer ongewenst gedrag

    Bepaal welke gedragingen je niet meer wilt zien. Ga na hoeveel energie je wilt steken in het afzwakken van dit gedrag. Straffen kost meer energie dan negeren. ‘Choose your battles. Negeer dat gedrag consequent door totaal niet te reageren, u om te draaien of even weg te lopen.
    Consequent geen aandacht geven aan een bepaalde ongewenste gedraging kan een zeer effectieve manier om het af te zwakken. Dit lijkt makkelijk, maar net doen of je niets hoort of ziet terwijl een kind door raast is misschien wel één van de moeilijkste opdrachten. Zelfs non-verbaal moet je niet reageren. Dus ook niet boos kijken. Het gedrag zal in het begin vaak verergeren, omdat er niks van gezegd wordt. Een ingewikkelde taak, te meer omdat het consequent moet worden volgehouden. ‘Als je het de ene keer wel doet en de andere keer niet, leert een kind dat hij zijn zin toch wel krijgt, als hij maar lang genoeg doorgaat.’
    Niet elk gedrag leent zich uiteraard voor deze techniek.

  5. Prijs als er goed geluisterd wordt

    Iedereen houdt van complimentjes, ook kinderen. Vertel een kind dus ook als hij iets goed heeft gedaan. “fijn dat je zo goed geluisterd heb, Dank je wel dat je je bed zo netjes hebt opgemaakt”

bewaar deze tips op pinterest

Beter Leren Luisteren

Hoe vertel je een kind wat dyslexie is!

Hoe vertel je een kind wat dyslexie is!

In Nederland heeft ongeveer tien procent van de leerlingen op de basisschool moeite met lezen. Ongeveer drie tot vijf procent van de kinderen heeft dyslexie. Dyslexie beïnvloedt naast het leren en ook het sociaal
functioneren van een kind. Een kind met dyslexie is niet minder intelligent dan zijn klasgenoten. Toch zal een kind dit vaak zo ervaren. Hoe kun je kind helpen begrijpen wat dyslexie is?

Wanneer iemand dyslexie heeft, verloopt de koppeling tussen letters en klanken niet goed loopt. Lezen en schrijven worden daardoor nooit geautomatiseerde processen. Voor de algemene ontwikkeling van een kind is het belangrijk dat kind weet wat dyslexie is. En ook begrijpt en voelt dat hij niet minder is maar anders. Hoe help je een kind dit te begrijpen en te accepteren?
Als een kind leesproblemen heeft of dyslexie, heeft dit bijna altijd invloed op het gevoel van welbevinden en op zijn zelfbeeld. Vaak gaat er bij een kind een periode van stress aan vooraf, tot het moment waarop dyslexie wordt vastgesteld.  Het is belangrijk dat een kind weet dat hij niet dom is.

Er is veel informatie te vinden hoe je als ouders of docent met dyslexie kan omgaan. Hoe je een kind kan ondersteunen. Over hoe je kind helpt in de acceptatie is minder informatie te vinden. Hieronder een drietal boeken die jonge kinderen kunnen helpen in dit proces.

Boekentips dyslexie

ik heb dyslexie nou enIk heb dyslexie, nou en ! Ilonka de Groot

Dit is een boek met een overzichtelijke uitleg over wat dyslexie kan inhouden. Ik heb dyslexie, nou en maakt de vertaalslag van theorie naar praktijk. Dit prentenboek vertelt het verhaal van een aantal kinderen met dyslexie en de verschillende uitdagingen waarvoor ze staan. Het schildert op overzichtelijke wijze wat dyslexie kan inhouden; waar kinderen (of volwassenen) met dyslexie tegenaan kunnen lopen. Steeds verheldert een tekening het geschrevene in een oogopslag. Voor kinderen vanaf 7 jaar en hun ouders en/of verzorgers.

ik ben niet bomIk  ben niet Bom, Marion van de Coolwijk

Sander kan niet zo goed lezen en wordt daardoor gepest op school. Zijn klasgenoten hebben niet door, dat niet goed kunnen lezen helemaal niet betekent dat je dom bent! Sander weet natuurlijk wel beter, maar toch voelt hij zich een loser. Pas nadat zijn vader een bekentenis heeft gedaan en er wordt ingebroken in de school, veranderen de zaken voor Sander. Voor kinderen vanaf 10 jaar.

 

dyslexie servivalgidsDe dyslexie survival gids, Annemie de Bondt

De Dyslexie Survivalgids legt aan kinderen uit wat dyslexie is en hoe je ermee kunt omgaan. In het boekje vind je: wat dyslexie betekent, welke gevoelens je hierbij kunt hebben, hoe je hulp kunt zoeken; hoe je ook op school het best kunt worden geholpen; welke bekende mensen ook dyslexie hebben; het verhaal van een lotgenootje en een mama. Voor kinderen vanaf ca. 9 t/m 12 jaar

Het belang van creativiteit van kinderen

Het belang van creativiteit van kinderen

Kinderen hebben over het algemeen heel veel fantasie en creativiteit. Vooral jonge kinderen worden nog niet weer houden door het idee dat iets niet kan, of dat iets mooi moet zijn. We worden allemaal geboren met het vermogen om te vragen, te dromen en ons te verwonderen. Alles kan! Hoe stimuleer je de creativiteit van kinderen naarmate ze ouder worden.

Naarmate kinderen ouder worden, worden ze zich meer bewust van zichzelf. Hoe ze overkomen op anderen en wat anderen ervan kunnen vinden. Dat kan de creativiteit belemmeren. Wat ontzettend jammer is, want creatieve activiteiten zijn niet alleen leuk, maar ook goed voor de emotionele expressie.  Bijvoorbeeld het zingen van een vrolijk of verdrietig liedje, bij de taalontwikkeling. Maar ook als het gaat om de fantasie, de motoriek, de cognitieve ontwikkeling en sociale vaardigheden.

Het stimuleren van creativiteit is dus erg belangrijk. Crayola heeft onderzoek gedaan onder 500 moeders in Nederland*. Hieruit komt naar voren dat moeders vinden dat zij een belangrijke rol spelen in de stimulans van de creativiteit van hun kinderen. Daarnaast vinden zij dat de juf of meester op school ook een grote rol speelt bij het stimuleren van de creativiteit. Crayola heeft een groot aanbod aan verschillende kleur- en knutsel producten die ouders helpen om de creativiteit van hun kinderen te stimuleren.

Stimuleren van creativiteit bij kinderen

Zeven op de tien moeders is het er over eens dat het aanbieden van creatief materiaal een sterke invloed heeft op de creativiteit van hun kinderen. De top vijf materialen die het meest stimuleren zijn:

  • Kleurpotloden, stiften of krijtjes.
  • Glitter, lijm, tape
  • Stickers of puzzels
  • Tekengereedschappen, als verf en kwast
  • Deeg en klei.

Daarnaast noemen ouders in het onderzoek uitstapjes en het vertellen van verhalen over verschillende onderwerpen als belangrijke bijdrage in het stimuleren van creativiteit.
Ook buitenspelen en interactie met anderen kinderen wordt genoemd als sterke invloed op de creativiteit van kinderen.

Wanneer zijn we het meest creatief?

Uit het onderzoek komt naar voren dat ouders de feestdagen, verjaardagen, vader en Moederdag als een extra stimulans zien voor de creativiteit van kinderen.
Creatieve activiteiten worden twee keer meer door kinderen zelf geïnitieerd dan door de ouders. Het aanmoedigen van creativiteit door ouders gebeurt beperkt. 40% Van de ouders vindt dat ze hierin nog meer zouden kunnen doen.

  • Kwantitatief onderzoek door Edelman Berland in opdracht van Crayola onder 500 moeders en kinderen tussen 1 en 12 jaar oud.

Dyslexie signalen en tips

Dyslexie signalen en tips

Als een kind moeite heeft met leren lezen behoeft dit niet gelijk te betekenen dat er sprake is van dyslexie. Wanneer kan er sprake zijn van dyslexie? We hebben de belangrijkste dyslexie signalen voor je op een rijtje gezet.

Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen. De term komt uit het Grieks. Dys = niet goed functioneren, beperkt, en lexis = taal of woorden.
Bij dyslexie gaat leren lezen, spellen en ook zelf schrijven, gezien de leeftijd en het onderwijsniveau te moeizaam. Dit staat los van iemands intelligentie. Dyslexie kan vastgesteld worden met een diagnostisch onderzoek. Bij dit onderzoek wordt eerst het niveau van lezen en spellen bepaald. Daarna volgt onderzoek naar vaardigheden waarop kinderen met dyslexie uitvallen, de dyslexie-indicatoren. Er wordt getest op nauwkeurigheid en snelheid van woordherkenning. Verder wordt gekeken naar vaardigheden waarop kinderen met andere leesproblemen uitvallen, maar kinderen met dyslexie niet.

Wat zijn dyslexie signalen?

Het belangrijkste kenmerk van dyslexie is dat een kind hardnekkige probleem ondervindt bij het leren lezen en spellen op woordniveau. Kinderen met dyslexie hebben veel extra oefening nodig om het (technisch) lezen aan te leren.

Kinderen kunnen moeite hebben :

  • met het verschil te horen tussen klanken als m en n; p, t en k; s, f en g; eu, u en ui
  • met het verschil tussen de letters b en d
  • om de klanken in volgorde te zetten, zoals bij ‘dorp’ en ‘drop’ of ’12’ en ’21’
  • om de aandacht te houden bij gesproken woord , ‘klankinformatie’
  • met het inprenten van reeksen, bijvoorbeeld tafels of spellingsregels
  • met het onthouden van vaste woordcombinaties, uitdrukkingen of gezegdes
  • met het onthouden van losse gegevens, zoals rijtjes, woordjes en jaartallen

Dyslexie en lezen

De leesproblemen van kinderen met dyslexie vallen het meest op bij hardop lezen. Het kan zijn dat een kind een traag leestempo heeft of de woorden spellend leest. Andere kinderen hebben een hoog leestempo, maar maken juist veel fouten door te raden. Er kan ook sprake zijn van een combinatie van beide. Moeite hebben met lezen is meestal één van de eerste dyslexie signalen.

Dyslexie en spelling

Kinderen met dyslexie maken langdurig veel spellingfouten en hebben, omdat te voorkomen, veel steun nodig van spellingsregels. Het kan zijn dat ze één bepaald woord op een bladzijde op verschillende manieren spellen. Kinderen met dyslexie proberen vaak de spelling van specifieke woorden te onthouden. Dit is een enorme belasting voor het geheugen. De losse woorden worden gemakkelijk weer vergeten omdat het op een ongestructureerde manier in het geheugen worden opgeslagen.

Dyslexie en schrijven

Kinderen met dyslexie schrijven vaak slordig en onleesbaar. Ze maken veel doorhalingen. Bij kinderen die wel leesbaar schrijven, valt op dat ze langzaam schrijven.

Tips om kinderen te helpen met hun dyslexie

  • Oefen regelmatig met een kind, waarbij het beter is vier keer 15 minuten te lezen, dan één keer een uur.
  • Kies boekjes die aansluiten bij het leesniveau op school. Vraag hiervoor tips aan school. Kijk op het makkelijk lezenplein in de bibliotheek.
  • Zorg dat het leuk, gezellig en ontspannen is tijdens het lezen, zodat een kind gemotiveerd blijft.
  • Zorg voor voldoende afwisseling in de oefeningen, bijvoorbeeld door af en toe stripboeken, korte verhalen en informatieve boeken te kiezen.
  • Zet woorden waar een kind moeite mee heeft op kleine papiertjes en ga deze oefenen door ze te flitsen (snel achter elkaar neerleggen terwijl een kind de woorden hardop leest).
  • Oefen met zichtwoorden om gemakkelijker en sneller te leren lezen
  • Ganzenborden met woorden. Schrijf de moeilijke woorden op een klein (gekleurd) papiertje. Legt deze in een cirkel of in de vorm van ganzenbord. Je hebt twee pionnen en een dobbelsteen. Om de beurt gooien, de dobbelsteen geeft aan hoeveel stappen iemand vooruit mag. Bij elke stap zegt je het woord welke op het papiertje staat. Maakt iemand een fout dan mag de ander het ook nog één keer proberen en één plaatsje vooruit. Wie het eerst bij de finish is heeft gewonnen.

dyslexie signalen