**//sticky ads code//**
Hooggevoelig en strong-willed

Hooggevoelig en strong-willed

Als hooggevoelige introverte mama van een hooggevoelig meisje met een sterke wil, is het leven voor ons samen soms een hele uitdaging. Wat is hoogsensitief,  hooggevoelig en Strong-Willed? Wat zijn de overeenkomsten en verschillen.

Toen ik moeder werd van een prachtige dochter, ervaarde ik dat zij ook heel erg gevoelig is, maar ik kon haar driftbuien, woedeaanvallen en grenzeloosheid niet plaatsen, want als je hooggevoelig bent dan trek je je toch terug als je overprikkeld bent? Mijn dochter werd bij overprikkeling juist heel erg druk en soms ging ze zelfs slaan, schoppen, krabben en bijten. Ik heb haar daarom regelmatig uit een drukke situatie gehaald, als ze dit gedrag ging vertonen. Ik wist dat ze sloeg en schopte uit onmacht, maar kon er mijn vinger niet op leggen waarom ze dit op deze wijze uitte.

Totdat ik las over hooggevoelig en strong-willed / hooggevoelig met een sterke wil, genoemd.
Hierin las ik precies de eigenschappen en het gedrag terug van mijn dochtertje. Vanaf dat moment kon ik ook gaan handelen vanuit haar beleving van de wereld, gesterkt in de wetenschap dat ze hooggevoelig en strong-willed is.

Wat is Hooggevoelig en strong-willed (HS-SW)?

HS-SW gaat af op de prikkels die ze opmerken in de omgeving, maar waar ze ook zo gevoelig voor zijn. Ze komen juist in beweging van de prikkels die hen nieuwsgierig maken, wat betekent dat ze fysiek in actie willen komen door lopen, rennen, praten, dansen, zingen etc.

Kenmerken van een hooggevoelig en strong-willed persoon zijn:

  • Weet duidelijk wat het wel en niet wil.
  • Is erg nieuwsgierig: wil graag nieuwe dingen leren.
  • Is ondernemend
  • Kan enorm enthousiast en blij zij
  • Bruist van de ideeën.
  • Heeft regelmatig last van driftbuien
  • Als dingen niet gaan zoals het dat wil, gebeurt het regelmatig dat het schreeuwt, scheldt, schopt, spuugt of slaat.
  • Kan heel lang volhouden, geeft niet zomaar toe.
  • Houdt er niet van om rustig te zitten, ook als het duidelijk is dat het rust nodig heeft.
  • Houdt van actievere bezigheden (buiten spelen, rennen, springen) boven passievere bezigheden (boekje lezen, knuffelmomenten)
  • Kan omslaan als een blad: het ene moment enthousiast, het andere moment volledig overstuur.
  • Bij overprikkeling, wordt het juist heel druk en moeilijk bij te sturen.
  • Wil geen rust nemen, ook al is het ontzettend moe.

Wat is zijn de overeenkomsten tussen hoogsensitief en hoogsensitief en strong-willed?

Hooggevoelig en HG-SW zijn beide even prikkelgevoelig. Beide zijn vaak creatief en slim en beleven de wereld intens. Beide zijn na een moeilijke of drukke dag moeilijk in slaap te krijgen en beide leren ze meer van een vriendelijke terechtwijzing dan van streng toespreken. Ook zijn ze beide zeer intuïtief en sociaal, en stellen ze vaak diepzinnige vragen.

Wat zijn de verschillen tussen hoogsensitief en Hooggevoelig en strong-willed?

Daar waar hooggevoelig zich liever terugtrekt voor prikkelverwerking, verwerkt hg-sw door beweging en soms driftbuien en/of woedeaanvallen; waar hoogsensitief vaak behoedzaam is, gaat hoogsensitief-sw er direct op af; hoogsensitief is voorzichtig, maar hoogsensitief-sw is juist onderzoekend.

Daar waar een goede sfeer, balans en harmonie voor hoogsensitief zo belangrijk zijn, kan hooggevoelig-sw juist enorm opstandig en rebels reageren. Hooggevoelig-sw houdt vaak van competitie en inspanning, terwijl hoogsensitief een hekel heeft aan competitie. Hoogsensitief is liever op de achtergrond, hoogsensitief-sw is erg aanwezig en loopt voorop.

Hoogsensitiviteit is zijn algemeenheid krijgt gelukkig steeds meer bekendheid, maar hoogsensitief en strong-willed is nog wat minder bekend. Daar waar scholen al hun best doen om leerlingen met hoogsensitiviteit goed te begeleiden, hebben hoogsensitieve kinderen met een sterke wil nét een andere benadering nodig dan hoogsensitieve kinderen.

Als ouder van een hooggevoelig en strong-willed kind, kun je denk ik het beste de school goed informeren over de verschillen en de overeenkomsten. Tenminste, dat ga ik vanmiddag doen in een gesprek op school met de juf van mijn dochter. Ik heb wat literatuur aangeschaft en hoop dat school met deze handvaten het allerbeste uit mijn dochter weet te halen wat erin zit.  Zodat ze een onbezorgde basisschoolperiode tegemoet gaat en als een tiener vol zelfvertrouwen het voortgezet onderwijs in zal gaan.

Lieve groet van Ilja

Hoe weet je of een kind hooggevoelig is?

Hoe weet je of een kind hooggevoelig is?

Sommige kinderen zijn gevoelig voor prikkels en snel van slag? Deze kinderen zijn soms wat ze noemen hooggevoelig. Hooggevoeligheid is geen stoornis of diagnose. Maar wat is het dan wel? En hoe kan je hooggevoeligheid herkennen bij een kind?

Een hooggevoelig kind

Hooggevoelige of hoogsensitieve kinderen hebben moeite met het verwerken van prikkels. Deze kinderen worden vaak vervelend gevonden,  maar in werkelijkheid zijn ze gevoeliger dan andere en denken ze langer over dingen na. Hooggevoelige kinderen zijn creatief, slim en vroeg wijs. Ze hebben meer tijd nodig om alles wat ze zien, horen of voelen te verwerken. Een hooggevoelig kind raakt snel overspoeld door emoties. Hooggevoeligheid wordt niet vastgesteld door een psycholoog, omdat het niet een officiële diagnose is, zoals ADD of Dyslexie.  Het is een aangeboren karaktereigenschap, die omschreven is door de Canadese psychotherapeute Elaine Aron.  Ze doet al jaren wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit. Uit haar onderzoeken blijkt dat bijna 1 op de 5 kinderen hoogsensitief is.

Als korte omschrijving van hooggevoeligheid hanteert  Elaine Aron, de volgende definitie. ‘Hoogsensitieve personen zijn mensen die zijn geboren met de neiging veel dingen op te merken in hun omgeving en diep te reflecteren alvorens te handelen, in vergelijking met degenen die minder opmerken en snel en impulsief handelen’

Wat zijn kenmerken van een hooggevoelig kind?

Elk kind is anders en dat geldt ook voor hooggevoelige kinderen. Toch zijn er een aantal kenmerken of eigenschappen die bij de meeste hooggevoelige kinderen voorkomen:

Prikkelgevoelig en opmerkzaam

Hooggevoelige kinderen zijn gevoelig voor prikkels van buitenaf. Ze raken hierdoor snel overprikkeld en vermoeid. Veel geluid, harde geluiden en drukke omgeving vinden ze vervelend. Ze schrikken snel en zijn gevoelig voor pijn.  Alle prikkels en indrukken kunnen een kind soms teveel zijn. Ze trekken zich dan terug. Een kind aan de rand van het plein dat niet meespeelt, kan door leerkrachten gezien worden als een kind dat sociaal-emotioneel achter loopt. Als het echter en hoogsensitief kind is, kunnen er heel andere redenen zijn voor het aan de kant toekijken.
Hooggevoelige kinderen hebben vaak last van kleren die kriebelen of nat zijn. Vreemde geurtjes vallen ze snel op.
Ze hebben oog voor detail, zo valt het ze bijvoorbeeld op als iets verplaats is in huis.

Nieuwsgierig en bedachtzaam

Kinderen die hooggevoelig zijn stellen vaak veel vragen. Ze stellen diepzinnige vragen en denken net een stapje verder. Ze kijken bijvoorbeeld eerst of iets veilig is voordat ze ergens inklimmen. Ook houden ze vaak van rustige spelletjes en een rustige omgeving. Hoogsensitieve kinderen denken diep na over alles, ook over zichzelf. Als er iets fout gaat, vinden ze dat heel erg. Ze zijn gewetensvol en beoordelen hun eigen handelen erg streng.

Gevoelig voor stemmingen van anderen

Een hooggevoelig kind heeft oog voor de gevoelens of stemming van anderen. Ze voelen snel aan dat er iets aan de hand is met een ander en ze kunnen goed medeleven tonen. Soms nemen ze stemmingen van anderen over en lijken ze gedachten te kunnen lezen.

Intens en intuïtief

Hooggevoelige kinderen zijn intens. Ze kunnen intens genieten van kleine dingen, maar voelen emoties ook heftiger. Ze kunnen ook intens boos of verdrietig zijn.  Ze zijn snel diep ontroert en reageren vaan vanuit hun intuïtie.

Moeite met verrassingen en veranderingen

Kinderen die hooggevoelig zijn houden over het algemeen niet van verrassingen. Ze kunnen moeilijk omgaan met (grote) veranderingen. In het leven ontkom je echter niet aan veranderingen. Je kunt kinderen helpen door ze vooraf te vertellen wat er gaat gebeuren.

Hooggevoeligheid testen

Herken je een kind in bovenstaande eigenschappen dan kun je online een test invullen om er achter te komen of je kind hooggevoelig is.  Deze vragenlijst is speciaal gemaakt voor ouders die vermoeden dat hun kind hooggevoelige kenmerken heeft. Door de vragenlijst in te vullen krijg je een idee of je kind hooggevoelige kenmerken heeft. Bedenk of de stellingen in de test van toepassing zijn op jouw kind en of ze al een lange periode bestaan. Dus niet alleen de afgelopen weken of maanden, maar of je ze het afgelopen jaar en daarvoor herkent bij je kind.

De auteur Elaine N. Aron schreef naast het geweldige boek ‘Hoogsensitieve Personen‘  ook het boek ‘Het Hoogsensitieve Kind‘. In dit boek vind je veel bruikbare tips.

 

9 tips voor het opvoeden van een hoogsensitief kind

9 tips voor het opvoeden van een hoogsensitief kind

Rekening houden met hoogsensitiviteit in de opvoeding, hoe doe je dat?
Hét hoogsensitieve kind bestaat niet, maar voor alle ouders van een hoogsensitief kind geldt dat het veel vraagt van ouders.

Kant-en-klare tips die voor elke ouder werken, zijn er helaas niet. Wel zijn er aan aantal  basis bouwstenen waar alle ouders baat bij kunnen hebben bij het opvoeden van een hoogsensitief kind

Word je bewust van de hoogsensitiviteit van een kind

Zoek het juiste ritme van een kind. Zo zal het zich aanvaard een prettig voelen. Forceer dingen niet en benader hoogsensitiviteit niet als een ziekte of stoornis. Het is een eigenschap die ook veel mooie kanten heeft

Geeft een hoogsensitief kind voldoende tijd

Een hoogsensitief kind heeft meer tijd nodig om informatie te verwerken.
Een geduldige en ontspannen houding naar een kind werkt stimulerend. Een harde stem, straf of een ongeduldige blik werken averechts. Daarnaast tast dit het zelfvertrouwen van een hooggevoelig kind aan.

Vermijd druk

We moeten vaak veel, volle agenda´s en tijdsdruk… Probeer voldoende tijd en ruimte te reserveren voor dingen zodat een kind minder druk ervaart.

Kleine stapjes

Dit is een van de grootste opgave in het opvoeden van een hoogsensitief kind. Kinderen hebben enerzijds uitdaging nodig. Anders verdwijnt motivatie als sneeuw voor de zon. Anderzijds kan te veel druk een kind uit balans brengen.
Hoogsensitieve kinderen hebben baat bij uitdagingen die haalbaar zijn. Stel daarom niet te hoge doelen, maar knip, daar waar moglijk dingen op, zodat er kleine stapjes gezet kunnen worden. Bevestiging en complimenten wanneer dit goed gaat, zijn hierbij cruciaal.

Zorg voor orde in de chaos.

Ritme en regelmaat zijn voor elk kind belangrijk! Maar zeker voor een hoogsensitief kind
Dit kan zijn op het gebied van het maken van taken of dagelijkse activiteiten. Probeer een overzichtelijke (dag)structuur aan te bieden. Wees je bewust van veranderingen of afwijkingen en bereid een kind hier op voor.

Observeer en leer.

Kijk en luister goed naar een kind. Wat zijn de elementen die een kind overprikkeld maken? Zijn ze vermijdbaar of kan je aan een hoogsensitieve kind aanleren om een situatie de volgende keer op een andere manier aan te pakken?

Leer een kind omgaan met zijn hoogsensitiviteit.

Bespreek met je kind welke activiteiten hem rustig kunnen maken. Het kan ook goed zijn om een kind aan te leren hoe ze hun wensen en behoefte aan anderen kunnen duidelijk maken.

Geef ruimte voor rust.

Een hoogsensitief kind heeft het op momenten nodig om zich te kunnen terugtrekken. Prikkels die intenser binnenkomen, vragen immers heel wat energie. Tot rust komen kan gebeuren op een rustige plek, maar dat kan ook zijn door iets rustig te doen. Zo zorg je ervoor dat een kind niet overprikkeld raakt.

Heb oog voor de kwaliteiten.

Hoogsensitieve kinderen zijn vaak heel creatief. Laat een kind doen waar het goed in is en heel belangrijk waar het zich goed bij voelt. Als een kind zich goed voelt kan hij veel meer aan.

 

Hooggevoeligheid bespreken met de leerkracht.

Hooggevoeligheid bespreken met de leerkracht.

Als jou kind erg gevoelig is. Niet goed tegen lawaai en drukte kan dit heel vervelend zijn op school. Helaas kun je er niet altijd vanuit gaan dat de leerkracht op school weet wat dit inhoudt. Hoe maak je dit bespreekbaar en zorg je ervoor dat een leerkracht begrijpt wat hooggevoeligheid is?

Op school raakt een hooggevoelig kind eerder overprikkeld dan andere kinderen. Een kind krijgt op school veel prikkels binnen. Innerlijk ervaart een kind dit als spanning. Die spanning kan een kind uiten door te gaan huilen, angstig te worden, door zich terug te trekken of druk te worden. Begrip en goede begeleiding van de leerkracht zijn essentieel om een hooggevoelig kind te helpen op school.

Hoe kun je voorkomen dat een kind overprikkeld raakt in de klas?

  1. Inrichting van het klaslokaal:
    Hooggevoelige kinderen nemen vaak veel waar. Een druk ingericht klaslokaal waar iedere centimeter iets te zien is, voelt niet prettig.
  2. Plek in de klas:
    Zet een hooggevoelig kind niet vooraan of midden in de klas, het kind zal veel achterom kijken, om niets te hoeven missen van wat achter hem gebeurt. Een plek aan de rand van de groep biedt de mogelijkheid alles te overzien.
  3. Filter prikkels:
    Geluiden zijn prikkels die je grotendeels buiten kunt sluiten door een kind gehoorbeschermers te geven voor in de klas. Dit gebeurt al regelmatig op scholen. Een kind kan deze opzetten als hij zich moet concentreren of wanneer hij wil ontspannen door zich even af te sluiten.
  4. Aangesproken worden in de klas:
    Veel hooggevoelige kinderen ervaren hun leerkracht als streng. Dit kan komen door het volume van de stem. Vertel de leerkracht dat je kind snel schrikt van een verheven stem en daarom bang kan worden voor de reactie van docent. Vertel dat het goed werkt als je kind wordt aangesproken als er oogcontact wordt gemaakt en er rustig en langzaam wordt gesproken. Eerst glimlachen doet ook vaak wonderen!
  5. Verbonden voelen:
    Een hooggevoelig kind heeft, meer dan andere kinderen, behoefte aan het voelen van verbinding, zeker met een leerkracht die een kind vele uren per week meemaakt. Verbinding stelt een kind gerust en daarmee ontspant een kind. De leerkracht kan op allerlei simpele manieren even verbinding maken met een kind. Een aai over de bol, een glimlach, oogcontact, iets liefs zeggen of even naast het kind gaan zitten.
  6. Structuur bieden:
    Plotselinge of onaangekondigde veranderingen geven een hooggevoelig kind vaak veel stress. Het is een direct gevolg van het feit dat een kind meer zintuiglijk waarneemt dan andere kinderen. Er komt van alles tegelijkertijd binnen, teveel en dan ontstaat er stress. Een hooggevoelig kind is dus gebaat bij een leerkracht die veranderingen in de klas of uitjes van tevoren duidelijk bespreekt. Vertel de leerkracht ook dat je kind deze uitleg nodig heeft om te voorkomen dat hij overprikkeld raakt op het moment zelf.
  7. Zorg voor ontspanning:
    Om prikkels te kunnen verwerken, heeft een kind rust en ontspanning nodig. Als een kind overprikkeld raakt, lukt het ook niet meer goed om informatie op te nemen. Bespreek de mogelijkheden om vaste momenten van ontspanning in te bouwen.
Wat heeft prikkelgevoeligheid met een stoornis te maken?

Wat heeft prikkelgevoeligheid met een stoornis te maken?

Als moeder van een hooggevoelig en strong-willed meisje schrok ik me wezenloos, toen ze de diagnose ‘ADHD met autistische kenmerken’ opgelegd kreeg. We kregen het verzoek van de school van mijn dochter (5 jaar) om verder onderzoek te laten doen, omdat ze erg prikkelgevoelig is en moeite heeft met haar spraak..

Dat dit zou resulteren een diagnose: ADHD met autistische kenmerken (en een ernstige TOS) wekte een enorme weerstand in mij op. Hoe kan het zijn dat een kleuter van 5 deze diagnose krijgt, terwijl er mijn inziens helemaal geen sprake is van een stoornis, maar gewoon een simpele ondersteuningsbehoefte.

Tegenwoordig worden steeds meer jonge kinderen gediagnosticeerd met een psychiatrische stoornis. Dat klinkt heel zwaar en dat is het eigenlijk ook, want ADHD en ASS zijn vormen van een psychiatrische stoornis die zijn opgenomen in de DSMV; het diagnostisch manual dat wereldwijd gebruikt wordt door de psychiatrie.

Wanneer is iets een stoornis?

Je zou verwachten dat een kind dat een psychiatrische stoornis gediagnosticeerd krijgt thuis én op school grote problemen heeft. Echter, als je kind afwijkt van een gemiddeld kind op school, maar waar de thuissituatie geen significante problemen geeft, kan het toch deze diagnose kan krijgen. De belangrijkste reden hiervoor is dat het anders niet de juiste hulp op school kan krijgen.
Ik ben me daarom eens gaan verdiepen in de materie en kwam tot een verbazende (niet wetenschappelijk getoetste) conclusie

Wat is nu eigenlijk het ‘probleem’ of de ‘stoornis’?

Als ik me inlees in de ‘stoornissen’ die aan kinderen worden gegeven, valt mij één ding heel erg op en dat is dat bij bijna al deze ‘stoornissen’ de gevoeligheid voor (externe of interne) prikkels heel erg groot is. Iedere dag worden onze kinderen overvoerd met allerlei soorten ‘prikkels’, maar er wordt ze niet geleerd hoe ze hiermee om moeten gaan. In deze prikkelvolle maatschappij zou daar op school meer aandacht aan moeten worden besteed, zoals het geven van ontspanningsles.

Stoornis of spiegel?

Als we de ‘stoornis’ nu eens omdraaien… Houden deze kinderen ons niet een enorme spiegel voor? Zijn er in onze wereld niet veel teveel prikkels? Worden deze kinderen niet gewoon driftig en druk omdat ze continue overvoerd worden door prikkels?
Mijn dochter is een hooggevoelig meisje met een sterke wil, ook wel hooggevoelig en strong-willed genoemd. Ze heeft geen psychische stoornis, maar is gewoon een kleuter. Een kleuter die zichzelf probeert te beschermen door zich af te sluiten als ze teveel prikkels binnenkrijgt. Of daar heel druk door kan worden en soms zelfs een woedeaanval kan krijgen. In plaats van te kijken hoe zij alle prikkels moet verwerken, leert ze ons een hele grote les; de wereld is voor veel kinderen (en volwassenen) té prikkelvol.

Vanwege mijn hoogsensitiviteit is ons leven al heel erg ingericht op rust en structuur. Onze weekenden brengen wij graag met elkaar door en afspraken worden zorgvuldig gepland. Uitjes plannen wij nooit op een zondag want dan moet ze veel teveel prikkels verwerken terwijl de juf verwacht dat ze oplet op maandag. Ze is 5 jaar en moet dus naar school; thuisblijven voor prikkelverwerking mag in principe niet.

Balans

In onze prikkelvolle prestatiemaatschappij kampen veel mensen met een burn-out. De balans tussen draaglast en draagkracht is weg; Alles dient altijd meer te worden. ‘Stilstand is achteruitgang’ zegt men. Maar misschien moeten we juist wat vaker stil zijn. In de stilte verwerk je. Even een pas op je plaats maken en daarna weer rustig doorgaan. Dit zou eigenlijk een vast onderdeel moeten zijn van een schooldag; ontspanning.

Hoe ontspan je eigenlijk? Welke manieren om te ontspannen zijn er? Misschien komen veel prikkelgevoelige kinderen dan niet zo overprikkeld thuis, waar overprikkeling zich vaak uit in woedeaanvallen, driftbuien en slecht slapen en de volgende dag moeten ze gewoon weer door naar nog een prikkelvolle dag.

Maar om leren gaan met prikkels is niet alleen nodig op school, maar wij als ouders hebben hier ook een enorme verantwoordelijkheid in. We grijpen zelf ook te vaak naar de smartphone. Ik betrap mezelf er regelmatig op om nog even een appje te beantwoorden, terwijl mijn dochter al meerdere malen iets aan me heeft gevraagd. Dat is niet goed, want ik ben haar voorbeeld. Wat leer ik haar op deze manier? Daarom gaat mijn smartfoon nu uit als zij thuis is, want ik ben haar voorbeeld en zij is mijn spiegel.

Hooggevoelige kinderen beter begrijpen

Hooggevoelige kinderen beter begrijpen

Een hoogsensitief of hooggevoelig kind neemt meer en intenser waar dan andere kinderen. Hooggevoelige kinderen kunnen omschreven worden als kinderen die binnenkomende prikkels “ minder filteren “ dan anderen kinderen.

Het zenuwstelsel van hooggevoelige kinderen werkt bijzonder goed en intensief. Voor niet hooggevoelige personen komt het hooggevoelig kind vaak over als een aansteller of een zeurpiet. Het is belangrijk dat deze kinderen begrepen worden. We willen daarom stil staan bij de relevante kenmerken van een hooggevoelig kind.

Oog voor detail

Hooggevoelige kinderen hebben een oog voor detail. Ze merken meer op van wat er om hen heen gebeurt, dan andere kinderen. Ze voelen dingen sneller aan, ze zijn zich sterk bewust van andermans gevoelens. Ze zijn zorgzaam en empatisch.

Kinderen die hooggevoelig zijn,  denken meer na over wat ze zien en horen. Dit kan ervoor zorgen dat ze veel zitten te piekeren over waarom een kind een ander kind pestte of sociale dilemma’s. Een kind kan dan ‘faalangstig reageren’ doordat hij teveel prikkels ervaart.
Onderstaand filmpje illustreert hoe een kind te veel prikkels kan ervaren.

Fantasie

Aan fantasie ontbreekt het vaak niet bij hooggevoelige kinderen. Ze hebben een sterke fantasie en ze zijn zeer gewetensvol voor hun leeftijd. Ze beginnen met praten en lopen op het normale tijdstip, maar het zindelijk worden of het opgeven van bepaalde gewoontes zoals duimzuigen of een knuffel beer overal mee naartoe nemen gebeurt vaak later. Hoogsensitieve kinderen denken dikwijls in beelden.

Diversiteit

Ondanks de algemene kenmerken kunnen hooggevoelige kinderen onderling sterk verschillen. Het ene kind voelt vooral stemmingen en emoties van anderen aan, terwijl het andere kind zich erg bewust is van het onrecht in de wereld.
Er kan onderscheid worden gemaakt in vier categorieën van hooggevoeligheid.

  • Lichamelijk: het fysieke lichaam, inclusief de zintuigen.
  • Emotioneel: gevoelens en de omgang met anderen
  • Mentaal: denken, leren en informatieverwerking
  • Spiritueel: het besef van een zingevende context, eventueel vallend buiten de grenzen van het direct waarneembare

Op school

Wanneer een hooggevoelig kind zich veilig voelt in de klas en het onderwijssysteem aansluit bij hun leersysteem, is vaak sprake van een goede, vlotte en leergierige kind. Voelt een kind zich echter onveilig of sluit het onderwijs niet aan bij hun vaak visuele leersysteem, dan komt er vaak niet uit wat erin zit, zijn ze onzeker of lijken ze ongeïnteresseerd.