ADHD
Elk kind is weleens druk. Maar sommige kinderen lijken altijd in beweging. Ze rennen, praten veel, hebben honderd ideeën tegelijk en reageren vaak impulsief. Ze zijn snel afgeleid, hebben moeite om stil te zitten en lijken voortdurend “aan” te staan.
Dat kan behoorlijk uitdagend zijn. Voor ouders, voor leerkrachten én voor het kind zelf.
Toch vergeten we in alle drukte soms iets belangrijks: juist deze kinderen hebben vaak bijzondere talenten.
Waarom zijn sommige kinderen zo druk?
Veel kinderen die als druk worden omschreven, verwerken prikkels anders dan anderen. Geluiden, bewegingen, veranderingen of alles wat om hen heen gebeurt, komt vaak veel sterker binnen.
Ieder kind reageert daar op zijn eigen manier op. De één trekt zich terug en droomt weg. De ander raakt juist overprikkeld en ontlaadt die spanning door veel te bewegen, te praten of steeds iets nieuws te willen doen.
Dat gedrag is niet altijd een teken dat er iets mis is. Het vertelt vooral iets over hoe een kind informatie en prikkels verwerkt.
Sommige kinderen herkennen zich in kenmerken van ADHD of ADD. Voor anderen geldt dat niet. Druk gedrag alleen zegt daar dus niet genoeg over.
Wat de manieren van prikkelverwerking je vertelt over het gedrag van kinderen
De talenten van drukke kinderen
Achter het drukke gedrag schuilen vaak eigenschappen die later juist een grote kracht kunnen zijn.
- Ze genieten intens.
Waar anderen iets ‘leuk’ vinden, beleven zij het vaak met hun hele hart. Hun enthousiasme werkt aanstekelijk.
- Ze zijn creatief.
Ze verzinnen de mooiste verhalen, bouwen de meest fantasierijke werelden en bedenken oplossingen waar anderen niet op komen.
- Ze durven.
Omdat ze minder lang blijven nadenken, zetten ze vaak sneller een stap. Dat maakt hen ondernemend en nieuwsgierig.
- Ze hebben enorm veel energie.
Wanneer iets hen interesseert, kunnen ze daar volledig in opgaan en met veel doorzettingsvermogen aan werken.
- Ze zijn betrokken bij anderen.
Veel drukke kinderen voelen emoties van anderen goed aan en zijn trouwe, behulpzame vrienden.
- Ze zien dingen die anderen missen.
Soms valt het hen als eerste op dat iemand een nieuw kapsel heeft of dat er iets veranderd is in de klas.
- Ze brengen leven in de groep.
Waar anderen nog afwachten, nemen zij vaak het initiatief. Ze zorgen voor plezier, beweging en spontaniteit.
- Ze denken buiten de gebaande paden.
Doordat ze niet altijd volgens de vaste regels denken, komen ze regelmatig met verrassende en vernieuwende ideeën.
Kijk verder dan het gedrag
Druk gedrag kan vermoeiend zijn. Dat is soms voor iedereen zo.
Maar als we alleen naar het gedrag kijken, missen we vaak het kind dat erachter zit. Een kind met energie, nieuwsgierigheid, creativiteit en een groot hart.
Juist wanneer kinderen zich gezien voelen om wie ze zijn én leren omgaan met hun uitdagingen, krijgen hun talenten de ruimte om te groeien.
Want misschien is een druk kind niet alleen druk.
Misschien is het vooral een kind met ontzettend veel energie, ideeën en potentieel.
Meer weten over hoe druk gedrag ontstaat?
ADHD, BewustZijn
Laatst hoorde ik in een podcast een vergelijking die me diep raakte.
Over mensen als bloemen: sommige zijn paardenbloemen, anderen orchideeën.
De meeste mensen zijn als paardenbloemen – ze groeien overal. In zon of schaduw, op bijna elke bodem. Ze passen zich aan.
Maar mijn kind… mijn zoon is een orchidee.
Niet omdat hij stil of verlegen is – juist het tegenovergestelde.
Hij is druk, impulsief, aanwezig. Hij voelt alles intens, reageert snel en vol vuur. Soms stormt hij het leven binnen.
Maar in die storm zit ook zijn kracht.
Hij heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel, staat voor wat hij vindt, is trouw en gevoelig. Hij is de beste vriend die je je kunt wensen. En vindingrijk – hij denkt in oplossingen waar anderen alleen problemen zien.
Toch zie ik hem worstelen.
Hij zit nog steeds op een plek waar zijn manier van zijn niet goed wordt begrepen. Waar zijn intensiteit botst met het systeem.
Hij bloeit nog niet.
En dat doet soms pijn.
Maar ik weet: hij is een orchidee.
En orchideeën kunnen niet overal groeien. Ze hebben een omgeving nodig die hun schoonheid ziet, hun behoeften begrijpt en hun eigen tempo respecteert.
Wat zou het mooi zijn als we kinderen niet alleen beoordelen op hoe goed ze stil kunnen zitten,
maar op hoe vol ze in het leven staan.
Als we wisten dat achter druk gedrag vaak een gevoelig hart schuilt.
Dat intens zijn geen probleem is, maar een kracht.
Hoe mooi zou het zijn als we anders durven kijken.
Niet meteen willen bijsturen, maar eerst écht proberen te begrijpen.
Geen vaste vormen afdwingen, maar ruimte geven aan wie buiten de lijnen kleurt.
Niet ondanks die andersheid, maar juist dankzij die unieke kleur.
Mijn kind is een orchidee.
Hij bloeit nog niet, maar ik weet zeker: zijn tijd komt.
En als het zover is, zal hij stralen zoals alleen hij dat kan.
Anders maar niet minder
ADHD, Dyslexie, Ontwikkeling
Maak je je weleens zorgen over het lezen van je kind? Misschien merk je dat lezen moeizaam gaat, dat oefenen vaak strijd oplevert of dat je kind het vertrouwen begint te verliezen. Dat kan als ouder best onzeker maken. Je vraagt je misschien af: hoort dit erbij, of heeft mijn kind extra hulp nodig?
Leesproblemen ontstaan om verschillende redenen. Niet ieder kind leert lezen in hetzelfde tempo. Waar het ene kind snel stappen zet, heeft het andere kind meer tijd nodig om vaardigheden te ontwikkelen. Soms is het vooral een kwestie van groeien en een inhaalslag maken.
Er kunnen ook verschillen zijn in de manier waarop het brein informatie verwerkt en leert. Bijvoorbeeld bij dyslexie of andere leerprofielen. Die verschillen verdwijnen niet zomaar, maar dat betekent zeker niet dat een kind niet goed kan leren lezen. Met begrip, de juiste begeleiding en een aanpak die past bij je kind, kunnen kinderen grote vooruitgang boeken en weer vertrouwen krijgen in lezen.
Hoe dyslexie het lezen kan beïnvloeden
Dyslexie is een veel voorkomend leerverschil dat lezen moeilijk maakt. Het kan ook problemen veroorzaken met andere vaardigheden, zoals spelling, schrijven en rekenen. Kinderen met dyslexie worstelen met decodering . Dit betekent dat ze moeite hebben met het verbinden van lettersymbolen met de geluiden die ze maken. En dat maakt het voor hen moeilijk om vloeiend en nauwkeurig te lezen.
Dyslexie kan ook van invloed zijn op begrijpend lezen. Een kind heeft moeite om vragen over de tekst die hij heeft gelezen te beantwoorden.
Lees meer over signalen die duiden op dyslexie . En wanneer je een dyslexietest kunt doen?
Hoe ADHD het lezen kan beïnvloeden
Kinderen kunnen moeite hebben om zich te focussen door hun ADHD brein, met als gevolg leesproblemen. Dit kan vaak zorgen voor problemen met zelfbeheersing, organisatie en andere vaardigheden die de uitvoerende functies worden genoemd. Een belangrijke vaardigheid die ADHD beïnvloedt, is het werkgeheugen. Dit is de mogelijkheid om informatie vast te houden en later te gebruiken.
Problemen met
het werkgeheugen kunnen het moeilijk maken voor kinderen om iets te onthouden dat ze net hebben gelezen. Terwijl kinderen werken aan het ontcijferen van één woord, kunnen ze uit het oog verliezen wat eraan voorafging. Dat kan zijn tol eisen bij begrijpend lezen.
Hoe een langzame verwerkingssnelheid voor leesproblemen kan zorgen
Een lage verwerkingssnelheid betekent dat een kind langer nodig heeft om te reageren op informatie. Veel kinderen met een ADHD- en dyslexie brein hebben dit, maar dit kan ook op zichzelf staan. Net als andere verschillen in leren en denken, heeft het niets te maken met hoe slim kinderen zijn. In plaats daarvan gaat het erom hoe snel ze informatie verwerken.
Kinderen met een lage verwerkingssnelheid hebben vaak meer tijd nodig om woorden en leesregels toe te passen en zo betekenis te geven aan teksten. Kinderen kunnen moeite hebben met het begrijpen van verhalen omdat ze vastlopen in de tekst. En dat kan lezen frustrerend maken.
Wees je ervan bewust dat een “goede lezer” niet per se een snelle lezer hoeft te zijn. Er zijn veel redenen waarom kinderen langzaam lezen . Als je weet waarom een kind langzaam leest, kun je manieren vinden om lezen leuk en minder frustrerend te maken.
Dit zijn enkele van de meest voorkomende leer- en denkverschillen die problemen kunnen veroorzaken bij het lezen. Maar ze zijn niet de enige. Kinderen die bijvoorbeeld moeite hebben met sociale vaardigheden, kunnen moeite hebben om de ‘grotere boodschap’ te vinden in wat ze lezen. Ze kunnen teksten te letterlijk nemen en geen humor of emotie vatten.
Ongeacht de oorzaak van de leesproblemen van een kind, zijn er verschillende manieren om een kind te helpen. Zoek naar boeken die passen bij het leesniveau van een kind. Oudere kinderen houden misschien van graphic novels , waardoor lezen leuker en toegankelijker wordt.
ADHD, Dyslexie, Leerproblemen
Over het verschil tussen denken en doen bij kinderen.
Je ziet het… maar je kunt het niet meteen plaatsen
Merk je bij je kind dat het vaak iets vergeet, dromerig is of moeite heeft met simpele, dagelijkse dingen? Of dat het snel boos of verdrietig is, chaotisch overkomt, worstelt met nieuwe situaties of niet goed mee lijkt te komen in een groep?
Dan ga je zoeken.
Logisch.
Je probeert te begrijpen wat er speelt. Je leest, vraagt, vergelijkt.
En al snel kom je uit bij termen als ADHD, autisme of dyslexie.
Maar soms… zit het net even anders.
Hij begrijpt het… dus waarom lukt het niet?
Soms kijk je naar je kind en denk je:
Hoe kan het dat je dit zo goed begrijpt… maar het niet lukt?
Je kind kan dingen prachtig verwoorden. Het stelt slimme vragen. Begrijpt ingewikkelde onderwerpen sneller dan je verwacht.
En toch raakt het vast. Bij een opdracht. Een taak. Iets wat ogenschijnlijk klein lijkt.
Dat contrast is verwarrend.
Voor je kind. En voor jou.
Want wat klopt er dan niet?
Als denken sneller gaat dan doen
Wat minder bekend is, is dat er sprake kan zijn van een zogenoemde verbaal-performale kloof. Ook wel een intelligentiekloof genoemd.
Het klinkt ingewikkeld, maar eigenlijk is het heel menselijk.
Het betekent dat het denken en het doen niet in hetzelfde tempo lopen.
Alsof er in het hoofd van je kind een snelweg ligt, waar ideeën, woorden en inzichten razendsnel bewegen, maar de weg naar buiten een smaller pad is, met bochten, hobbels en vertraging.
Je kind ziet het antwoord al.
Begrijpt hoe iets zit.
Kan het misschien zelfs uitleggen.
Maar het lukt niet altijd om dat om te zetten in actie.
En dat schuurt.
Wat is verbale en performale intelligentie?
De verbale intelligentie gaat over denken in woorden: taal, begrip, redeneren en geheugen. Kinderen die hier sterk in zijn, hebben vaak een rijke woordenschat en begrijpen snel wat er bedoeld wordt.
De performale intelligentie gaat over doen: plannen, organiseren, ruimtelijk inzicht en motoriek. Over hoe je iets aanpakt en uitvoert.
Wanneer deze twee niet in balans zijn, ontstaat er een kloof.
Niet omdat een kind iets niet kan, maar omdat het er niet uitkomt zoals het van binnen voelt.
Wat er van binnen gebeurt, zie je niet altijd
Wat je vaak niet ziet, is wat dit met een kind doet.
De teleurstelling.
De frustratie.
Het gevoel van: ik snap het toch?
Een kind kan een plan in zijn hoofd tot in detail uitdenken. Precies weten hoe iets moet.
Maar als het dan begint… lukt het niet zoals verwacht. Duurt het langer. Wordt het rommelig. Of stopt het halverwege.
En elke keer dat dat gebeurt, knaagt er iets.
Misschien zie je het terug in gedrag:
boos worden, afhaken, dingen vermijden.
Of juist alles perfect willen doen en blokkeren als dat niet lukt.
Soms lijkt een kind dromerig.
Of ongeïnteresseerd.
Maar vaak is het tegenovergestelde waar.
Het hoofd zit juist vol.
Gedrag dat makkelijk verkeerd begrepen wordt
Het gedrag dat je ziet, kan lijken op ADHD, autisme of dyslexie.
En soms is dat ook zo.
Maar soms vertelt het gedrag iets anders.
Namelijk dat er een verschil zit tussen hoe een kind denkt en hoe het handelt.
En als je dat verschil niet herkent, probeer je het gedrag te corrigeren.
Terwijl de echte vraag is: wat heeft dit kind nodig om die brug te slaan?
Wat helpt: van begrijpen naar doen
Wat helpt, begint vaak niet bij nóg meer uitleg.
Maar bij vertragen.
Samen een taak opdelen.
Hardop denken.
Voordoen hoe je iets aanpakt.
Niet alleen zeggen wat er moet gebeuren, maar laten zien hoe.
Structuur kan enorm helpen. Denk aan een planbord of pictogrammen, zodat een kind letterlijk kan zien wat er verwacht wordt. Dat geeft houvast en rust.
Maar misschien nog wel belangrijker: erkenning.
Erkennen wat er al is.
Wat een kind al begrijpt, al ziet, al kan.
“Je weet precies hoe het zit, hè?
Zullen we samen kijken hoe we het kunnen doen?”
Die zin maakt een wereld van verschil.
Misschien kijk je naar iets anders dan je dacht
Misschien is je kind niet chaotisch.
Misschien is het sneller in denken dan in doen.
Misschien is het niet dromerig.
Maar juist vol ideeën.
En misschien zit de sleutel niet in meer oefenen of harder werken,
maar in het overbruggen van die kloof.
Zodat wat er van binnen al is…
ook zichtbaar wordt aan de buitenkant.
En dat is waar het begint.
ADHD
Puberteit kan intens moeilijk zijn, zowel voor ouders als voor kinderen. Schommelende hormoonspiegels kunnen leiden tot stemmingswisselingen, impulsiviteit en moeite met concentreren. Helaas kunnen voor tieners met een ADHD brein de overgang in de puberteit verder worden gecompliceerd door de manier waarop hun brein werkt. Lees meer over meisjes met ADHD in de pubertijd.
Kinderen met een ADHD brein hebben de neiging om achter te lopen op hun leeftijdsgenoten als het gaat om emotionele ontwikkeling. Hun lichaam groeit en ontwikkelt zich op dezelfde manier bij leeftijdsgenoten. Emotioneel gaat de ontwikkeling langzamer. Dit betekent dat zowel jongens als meisjes met ADHD te maken hebben met alle veranderingen die de puberteit met zich meebrengt op een “jonger” emotioneel niveau.
Meisjes worden dramatischer en emotioneler over relatief kleine dingen tijdens hun puberteit. Vaak wordt daarom het ADHD brein pas gezien tijdens de pubertijd.
Adhd bij meisjes vaak niet of laat herkend
Hoe is het voor meisjes met ADHD in de pubertijd?
Onderzoek toont aan dat de kenmerken van ADHD vaak verergeren bij meisjes tijdens de puberteit wanneer het oestrogeen in hun lichaam toeneemt. Zoals we allemaal weten is de puberteit een tijd van grote verandering in het leven van een meisje als ze begint aan de overgang van kindertijd naar volwassenheid. Haar lichaam groeit en ontwikkelt zich zowel fysiek als seksueel en ze kan een breed scala aan emoties ervaren die samengaan met de biologische, cognitieve en sociale veranderingen die plaatsvinden.
Tienermeisjes kunnen het gevoel hebben dat ze zich in een emotionele achtbaan bevinden. Ouders kunnen zich daarbij het slachtoffer voelen van de humeurigheid en emotionele uitbarstingen. De hormonale veranderingen kunnen vooral bij meisjes met ADHD gedragsproblemen veroorzaken.
Veel meisjes met een ADHD brein worden tijdens de puberteit erg emotioneel en prikkelbaar. Ze kunnen last hebben van stemmingswisselingen, angst en zelfs paniekgevoelens.
Slaapproblemen kunnen zich ontwikkelen of verergeren. Datzelfde geldt voor concentratie problemen. Desorganisatie en zich overweldigd voelen, kunnen vaker voorkomen. Het gevoel van eigenwaarde kan kelderen als een meisje negatieve gedachtes over zichzelf begint te geloven.
Het is goed om te weten dat de hormonale schommelingen die optreden tijdens de menstruatiecyclus van een vrouw, ook de symptomen van ADHD kunnen verergeren.
De geheimen van een adhd-brein
Hoe kun je je dochter het beste steunen?
Je bewust zijn van het effect van de puberteit op je dochter is belangrijk. Als je meisjes met ADHD in de pubertijd beter begrijpt, kun je bewust gevoeliger en pro-actiever zijn in het helpen van je dochter bij het overwinnen van deze uitdagingen. En het ontwikkelen van positieve overlevingsvaardigheden die haar, haar hele leven zullen helpen. Als je dochter thuis uithaalt of andere gedragsproblemen vertoont, is het in deze fase goed dit te laten gebeuren. In gedachten houdend dat ze met zichzelf worstelt en niet opzettelijk moeilijk probeert te zijn.
In deze periode is het belangrijk om vast te houden aan structuur en duidelijk te blijven over verwachtingen. Alle kinderen hebben behoefte aan ritme en regelmaat en vragen hierbij om grenzen. Vooral kinderen met ADHD hebben baat bij routine en voorspelbaarheid, evenals regelmatige downtime
Tips tijdens de puberteit bij meisjes met een ADHD brein:
- Accepteer hun perspectief, zelfs als je het er niet mee eens bent;
- Verander plannen niet plotseling, bouw tijd in zodat ze eraan kunnen wennen;
- Help ze om hun sterke punten te herkennen of te omarmen;
- Luister naar hun frustraties zonder oplossingen aan te bieden.
bron: www.verywellmind.com/
ADHD
Een kind dat liegt. Voor veel ouders voelt dat als een rode vlag.
We denken al snel aan eerlijkheid, regels of verantwoordelijkheid.
En we willen het gedrag corrigeren.
Maar wat als we naar de verkeerde plek kijken?
Wat als liegen soms helemaal geen karakterprobleem is, maar een stressreactie van het brein?
Vooral bij kinderen met ADHD kan dat verrassend vaak het geval zijn.
En dat inzicht verandert niet alleen hoe je naar het gedrag kijkt,
maar ook hoe je je kind echt kunt helpen.
“Hoe gaat het met je werkstuk?”
“Goed hoor. Ik ben bijna klaar. Ik moet alleen nog de bronvermelding doen.”
Veel ouders kennen zo’n moment.
Je kind klinkt overtuigd. Misschien zelfs een beetje opgelucht.
Maar een dag later blijkt: het werkstuk is nog nauwelijks begonnen.
Je voelt irritatie opkomen. Of teleurstelling.
Waarom zegt hij dat hij bijna klaar is, terwijl dat helemaal niet zo is?
Waarom liegt hij?
Het voelt al snel als een kwestie van eerlijkheid. Of van verantwoordelijkheid.
Maar wat als er iets anders speelt?
Een brein dat zichzelf probeert te beschermen
Wanneer mensen stress of gevaar ervaren, reageert hun brein automatisch.
We kennen die reactie als vechten of vluchten – fight or flight.
Later voegden psychologen daar nog een derde reactie aan toe: bevriezen.
Soms staat iemand letterlijk even stil van spanning.
Maar er lijkt nog een vierde reactie te bestaan.
Een reactie die je vooral ziet bij kinderen en volwassenen met ADHD.
Verzinnen.
Niet als bewuste manipulatie.
Maar als een snelle manier om spanning te verminderen.
Wat er vanbinnen gebeurt
Stel je het moment voor.
Een ouder vraagt naar het werkstuk.
Een simpele vraag, maar in het hoofd van het kind gebeurt ineens veel tegelijk.
Hij weet dat hij nog moet beginnen.
Hij voelt de druk.
Misschien schaamt hij zich al een beetje.
In een fractie van een seconde probeert zijn brein een uitweg te vinden.
Niet door rustig na te denken.
Maar door het probleem even kleiner te maken.
“Bijna klaar.”
Voor een moment zakt de spanning.
Het brein achter die reactie
In onze hersenen zit het limbisch systeem.
Dat deel reageert razendsnel op dreiging of stress. Het zet het lichaam klaar om te handelen en maakt stresshormonen vrij.
Tegelijkertijd hebben we de neocortex – het deel van de hersenen dat helpt bij taal, redeneren en verhalen bedenken.
Daarom kunnen mensen ook een verhaal verzinnen om een lastige situatie te overbruggen.
Bij kinderen met ADHD spelen vaak ook moeilijkheden met zogenoemde uitvoerende functies:
-
zelfbeheersing
-
emotieregulatie
-
aandacht
-
werkgeheugen
Dat maakt het lastiger om in een stressmoment rustig te blijven nadenken.
Het verzinnen van een antwoord kan dan voelen als de snelste uitweg.
Waar probeert het kind zich tegen te beschermen?
Als je er zo naar kijkt, krijgt liegen een andere betekenis.
Vaak probeert een kind zich te beschermen tegen iets.
Tegen teleurstelling.
Tegen boosheid.
Tegen straf.
Maar misschien nog wel het meest tegen schaamte.
Want veel kinderen weten dondersgoed dat ze iets hadden moeten doen.
En dat gevoel kan zwaar zijn.
Een kleine leugen kan dat gevoel even zachter maken.
Soms gebeurt het zelfs zonder dat we het doorhebben
Niet alleen naar anderen toe.
Soms ook naar zichzelf.
“Ik doe het straks wel.”
“Eerst even dit afmaken.”
Voor je het weet is de middag voorbij en is het werkstuk nog steeds niet begonnen.
Niet omdat het kind lui is.
Maar omdat zijn brein moeilijke taken steeds een beetje vooruit schuift.
Wat helpt dan wel?
Als we liegen alleen zien als ongehoorzaamheid, reageren we vaak met boosheid of straf.
Maar als we het zien als een stressreactie, verandert de vraag.
Niet: Waarom lieg je?
Maar: Wat maakte dit moment zo spannend?
Soms helpt het om nieuwsgierig te blijven.
“Is er iets waar je je zorgen over maakt?”
“Was het lastig om te beginnen?”
Kinderen leren namelijk veel meer van veiligheid dan van schaamte.
Ook helpt het om ruimte te geven.
Tijd om na te denken.
En momenten om samen terug te kijken: wat ging goed, wat was lastig?
Anders kijken naar hetzelfde gedrag
Onze hersenen zijn gebouwd om ons te beschermen.
Voor sommige kinderen – zeker voor kinderen met ADHD – kan liegen soms onderdeel zijn van die bescherming.
Dat betekent niet dat eerlijkheid onbelangrijk is.
Maar het helpt om te zien dat er vaak iets onder de leugen zit.
Spanning.
Onzekerheid.
Of een kind dat bang is om iemand teleur te stellen.
En juist wanneer ouders dat zien, ontstaat er iets belangrijks.
Niet minder verantwoordelijkheid.
Maar meer begrip.
En vanuit dat begrip kunnen kinderen langzaam leren wat uiteindelijk het meeste helpt:
eerlijk zijn, ook wanneer iets moeilijk is.
